Horyniecka borowina, nazywana tutaj „czarnym złotem”, jest masą organiczną powstałą w procesie próchnienia z roślin bagiennych. Nazwę swą zawdzięcza borom, czyli lasom iglastym. Krótko mówiąc, jest to rodzaj torfu, który powstał w środowisku wodnym. Borowina Horyniecka wydobywana jest w odległej o 4 kilometry wiosce Podemszczyzna, ze złoża ocenianego za niewyczerpalne, zwłaszcza, że w okolicy Horyńca są też inne złoża. Oznacza to, że nie ma potrzeby oszczędzania tego surowca, co jest bardzo ważną informacją dla kuracjuszy, gdyż w Horyńcu zostaniecie obłożeni prawdziwą borowiną, nie taką w formie plastrów, czy malowania pędzelkiem.

Typem borowiny, jaki tutaj występuje, to forma „niska”. Powstaje głównie w miejscach po zbiornikach wodnych, albo zarastających korytach rzek, z roślin, które potrzebują dużej ilości soli mineralnych. Borowina powinna zawierać optymalnie 25% składników mineralnych, do tego metale alkaliczne (potas czy sód), kwasy próchnicowe, białka, cukry, żywice i woski. Wysoki stopień rozkładu borowiny, który powodują kwasy i metale alkaliczne, wyznacza wartość leczniczą borowiny. Warto tutaj zaznaczyć, że osadnictwo na ziemi Horynieckiej zaczęło się dość późno i nigdy nie było intensywne. Jednym z powodów, była wymieniana w wielu źródłach, tak zwana ciężka do uprawy „tłusta ziemia”. Borowina Horyniecka, o bardzo dużym stopniu rozkładu, jest właśnie tłustawa. Między innymi ten czynnik jest wyznacznikiem jakości leczniczej i plasuje ją wśród najlepszych borowin w europie.

Dlaczego Horyniecka Borowina ma tak unikalne właściwości?

Należy łączyć ściśle działanie i właściwości borowiny z mikroklimatem. Okolica Horyńca ma niezwykłe położenie, gdyż od wieków był to teren graniczny bez większego osadnictwa. Z jednej strony mamy tutaj Roztocze, a z drugiej ziemia lubaczowska graniczyła z Puszczą Sandomierską. Drastycznie różne krainy wywierały wpływ na różne procesy przyrodnicze. Wynikiem niespotykanego klimatu, ukształtowania terenu, odpowiedniej roślinności oraz wielowiekowych procesów rozkładu, jest Horyniecka Borowina.

Pokazuje to niestety, że Horyniecka Borowina najlepiej oddziałuje na człowieka tylko w Horyńcu. Powodem tego jest wpływ mikroklimatu Horynieckiego, niczym w powiedzeniu, prawdziwy szampan tylko w Szampanii i tylko tam ma on swój niepowtarzalny smak.

Przyprzyjmy się teraz, jak i na co działa borowina.

Borowiną głównie leczy się choroby zwyrodnieniowe stawów, choroby reumatyczne stawów i kręgosłupa, nerwobóle oraz wszelkiego rodzaju choroby układu ruchu powstałe z wypadków, czy z powodów nieodpowiedniego stylu życia. Borowiną leczy się układ ruchu. Borowina oddziałuje też na choroby ginekologiczne.

W zależności od rodzaju zabiegu, czy jest on całościowy, czy częściowy, czy jest to forma kąpieli borowinowej czy okładów, borowina oddziałuje miejscowo lub na cały organizm.

Głównym czynnikiem leczniczym, jaki stosuje się przy okładach borowinowych, to proces cieplny, czyli leczenie ciepłem, połączone z unikalnymi dodatkowymi składnikami pomocniczymi, potrafi działać cuda. Leczenie ciepłem polega na tym, że miejscowe przegrzanie, powoduje przyspieszenie metabolizmu komórkowego. Obrazowo można to wytłumaczyć tak, że im lepiej się pali w piecu (czyli pojedynczej komórce) tym szybciej napływa świeża krew, czyli opał do tego pieca. Działa to identycznie, jakby leniwe ciało, dostało nagle wewnętrznego przyspieszenia. Często takie przyspieszenie powoduje niestety osłabienie organizmu, gdyż człowiek się nie porusza, ale się męczy jak po bardzo dużym wysiłku.

Dodatkowym bardzo ciekawym mechanizmem działania, jaki ma borowina, można nazwać detoksykację. Takie składniki jak kwasy humusowe i saponiny, mają działanie rozmiękczające skórę. Borowina tymczasem, posiadając właściwości wchłaniania i wymiany składników, dzięki kwasom huminowym,  dosłownie wysysa z głębszych tkanek, z potem takie składniki jak sole, tłuszcze, cholesterol czy kwas moczowy (będący między innymi powodem chorób stawów). Podczas zabiegów borowinowych następuje też proces odwrotny, niektóre składniki mineralne i organiczne są wchłaniane. Różnorodne procesy, poprzez działanie miejscowe mają też działanie przeciwzapalne. Zwiększenie przemiany materii w organizmie, ogólnie powoduje zwiększenie wydalania potu, ma także wpływ na pracę nerek i zwiększenie wydalania moczu. To jeden z lepszych sposobów detoksykacji organizmu. Ma także działanie odkwaszające, co sprawia, że sportowcy, dzięki zabiegom borowinowym, mogą szybciej zregenerować swój organizm. Warto także wtedy łączyć zabiegi borowinowe z masażem.

Właściwości lecznicze i profilaktyczne borowin stosuje się miedzy innymi w reumatologii, ortopedii, dermatologii, okulistyce, i stomatologii. Metaboliczne przyspieszenie organizmu ma także korzystny wpływ na korę nadnerczy oraz na czynności wydzielnicze jajników, co uzasadnia działanie w przypadku dolegliwości kobiecych. Bardzo wyraźny wpływ zabiegów borowinowych dotyczy także podniesienia sprawności układu odpornościowego, czyli człowiek jest mniej narażony na różne choroby. Borowina zawiera także bardzo dużo  makro i mikroelementów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Są to jony: litu, sodu, potasu, wapnia, magnezu, miedzi, manganu, molibdenu, cynku, żelaza, selenu, strontu, bromu, jodu, fosforu, siarki.

Sposoby wykonywania zabiegów borowinowych w Horyńcu wyglądają następująco:

Kąpiel borowinowa w wannie – gorąca kąpiel, która powstaje z wymieszania borowiny i wody.

Okłady i zawijania borowinowe, częściowe i całkowite – w zależności od wyznaczonego obszaru ciała, okłada się warstwą kilkucentymetrową warstwą borowiny.

Fasony borowinowe – częściowe kąpiele w specjalnych wysokich wanienkach, w których zanurza się ręce do łokci, a nogi do kolan.

Jontoforeza borowinowa – zabieg z pasty borowinowej, którą miesza się z wodą destylowaną. Na daną część ciała nakłada się warstwę o grubości 2-3 cm.

Galwanoborowina – zabieg z pasty borowinowej, którą nakłada się na daną część ciała, urozmaicony o dodatek prądu galwanicznego, mający wzmocnić działanie uśmierzające ból, jakie ma borowina.

Zabiegi borowinowe, jak każdy rodzaj leczniczego środka, obwarowany jest wskazaniami lub przeciwwskazaniami. Zabieg ten ma bardzo intensywne działanie, stąd są osoby, które nie mogą mieć tego zabiegu. Warto się zapoznać z tymi czynnikami, być może odnajdziemy w nich choroby które nam dolegają, a nie wiemy, że borowina może je wyleczyć.

Borowina ma zastosowanie przede wszystkim w leczeniu schorzeń reumatycznych, oraz schorzeń narządu ruchu. Leczyć można takie przypadłości jak: (1)

1) Procesy zwyrodnieniowe stawów i chrząstek stawowych, gościec pozastawowy, oraz inne.

2) Stany po urazach kości i stawów, przewlekłe zapalenia kości, stany pourazowe tkanek miękkich, ostrogi piętowe, i inne związane z urazami tkanek.

W przewlekłych i podostrych zespołach bólowych dolnego odcinka kręgosłupa zawijania borowinowe powodują w szybkim czasie ustąpienie lub znaczne zmniejszenie bólów, zwiększenie ruchomości kręgosłupa i normalizację napięcia mięśni przykręgosłupowych. Zabiegi borowinowe w procesach pourazowych i zwyrodnieniowych stawów poprawiają ich ukrwienie i odżywienie, powodują rozluźnienie przykurczonej torebki oraz więzadeł i tkanek okołostawowych (zwiększenia zakresów ruchu). W zmianach zwyrodnieniowych stawów biodrowych, szczególnie po zabiegach operacyjnych, zaleca się okłady borowinowe, które przyspieszają odbudowę uszkodzonych elementów stawowych powstałych w procesie chorobowym oraz w wyniku operacji.

Leczenie borowiną stosuje się także w chorobach układu nerwowego: porażeniach i niedowładach spastycznych, chorobie Heinego-Medina, rwie kulszowej, urazowym uszkodzeniu nerwów obwodowych. W chorobach wewnętrznych: przewlekłych chorobach wątroby, dróg żółciowych oraz układu oddechowego: przewlekłym nieżycie krtani. Obecne w torfach substancje hormonalnie czynne w powiązaniu z właściwościami bakteriostatycznymi i przeciwzapalnymi kwasów humusowych pozwalają na wykorzystanie ich w leczeniu schorzeń kobiecych.

Przeciwwskazania do leczenia borowiną stanowią wszystkie podostre i ostre stany zapalne, skłonności do krwawień z narządów wewnętrznych, niewydolność krążenia, gruźlica, nowotwory łagodne i złośliwe, choroby przebiegające z gorączką, cięższe postacie nadciśnienia. Przeciwwskazanie stanowi również podeszły wiek, cukrzyca, miażdżyca, niedokrwistość, stany znacznego osłabienia i wycieńczenia, niskie ciśnienie krwi, ciąża. Wyniki badań prowadzonych w ostatnich dwudziestu latach dowodzą, że zabiegi borowinowe podnoszą też sprawność układu odpornościowego. Borowina zawiera także bogactwo makro- i mikroelementów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Są to jony: litu, sodu, potasu, wapnia, magnezu, miedzi, manganu, molibdenu, cynku, żelaza, selenu, strontu, bromu, jodu, fosforu, siarki. Inne choroby leczone skutecznie z zastosowaniem borowin to: w urologii – przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego, przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego, w dermatologii m. in. łuszczyca i w stomatologii choroby przyzębia. Stwierdzono bowiem, że odpowiednio spreparowana borowina wywiera działanie przeciwzapalne i przeciw obrzękowe na zapalnie zmienione tkanki przyzębia.

Borowina, w przeciwieństwie do parafiny, raz podana nie nadaje się do ponownego zastosowania nawet dla tego samego pacjenta. Seria zabiegów, w zależności od wskazań, wynosi od 10 do 20 zabiegów wykonywanych codziennie lub co drugi dzień. Czas zabiegu wynosi 10 minut, potem można go stopniowo wydłużać dochodząc do 20, a nawet 30 minut. Po zabiegu wskazany jest wypoczynek. Przed zabiegami borowinowymi obowiązuje wyleczenie wszelkich przewlekłych ognisk zapalnych związanych z zębami, migdałkami lub zatokami, ponieważ w trakcie zabiegów dochodzi do ich uczynnienia. W trakcie leczenia borowinowego należy często kontrolować ogólny stan chorego, ze szczególnym zwróceniem uwagi na układ krążenia, temperaturę ciała i OB. Często w pierwszym tygodniu zabiegów pojawia się tak zwany odczyn kąpielowy, charakteryzujący się zaostrzeniem dolegliwości. Równocześnie w obrazie krwi są obserwowane zmiany w postaci przyspieszenia OB, leukocytozy z przesunięciem obrazu białokrwinkowego w lewo i zwiększonej migracji leukocytów przez błony śluzowe. Są to typowe objawy reakcji przeciwzapalnej. Reakcja ogniskowa dotyczy chorych stawów i ma charakter miejscowego obrzęku, przekrwienia, ograniczenia ruchomości i bolesności. Z reguły w drugim tygodniu leczenia, dolegliwości zmniejszają się i zaczyna się faza zdrowienia.

(1) źródło: actabalneologica.pl